KEPENK İNDİREN KİRA – Kartal’da Bir Sokak, Türkiye’de Bir Gerçek

Sabah Kartal’da yürüyorsun.

Daha kepenk kalkmadan hesap açılıyor kafada: elektrik, su, stopaj, SGK, POS kesintisi… en son da o meşhur kalem: kira.

Ve çoğu esnaf için o kalem artık “gider” değil, kapanış tarihi.

Bir dükkân düşün.

Yıllarca mahalleyle nefes almış. Çay vermiş, borç yazmış, veresiye defteri tutmuş. Çocuğun büyümesini görmüş, cenaze kaldırmış, düğün görmüş.

Şimdi o dükkânın kapısında bir şey yazıyor:

“Devren kiralık.”

Aslında devredilen iş değil.
Devredilen umut.

Kartal’da tablo net:

Kira artışı sadece rakam değil, bir tasfiye mekanizması gibi çalışıyor. Küçük esnafı yavaş yavaş sahneden çekiyor. Yerine kim geliyor? Zincir marketler, büyük markalar, tabelası aynı ama ruhu olmayan dükkânlar.

Mahalle ekonomisi çözülüyor.

Sokak sesi azalıyor.

Ve en kötüsü: sokak kimliğini kaybediyor.

Türkiye genelinde hikâye aynı.

İstanbul’da Kartal neyse, Anadolu’da bir sanayi sitesi de o.
Bir bakkal, bir terzi, bir tamirci…

Hepsinin ortak cümlesi:

“Bu ayı çıkarırsak mucize.”

Ama mucize artık ekonomi politikası değil, piyango gibi konuşuluyor.

Kira artışı öyle bir noktaya geldi ki, esnaf artık satış yapmıyor; hayatta kalma denklemi çözüyor.

Kazanç değil hedef.

Ay sonu değil hedef.

“Bugün kapıyı açık tutabilmek” hedef.

Sert gerçek şu:

Bir ülkede esnaf kepenk indiriyorsa, orada sadece ekonomi bozulmaz.
Orada sosyal bağ çözülür.

Çünkü esnaf sadece mal satmaz.
Hatır satar, mahalle satar, güven satar.

Kartal’da bir sokakta dün açık olan dükkân bugün boşsa, mesele sadece kira değildir.

O boşlukta bir şey daha kaybolur:
Mahallenin hafızası.

Bazıları “piyasa şartları” der.

Bazıları “serbest ekonomi” der.

Ama sokak daha net konuşur:

“Biz artık burada duramıyoruz.”

Ve en sessiz cümle esnaftan gelir:

“Ben kapatıyorum…”

O cümle bağırmaz.
Ama bir ilçeyi susturur.

Kartal’da kepenkler kapanıyor.

Türkiye’de küçük esnaf yavaş yavaş geri çekiliyor.

Ve geriye şu soru kalıyor:

Sokaklar esnafsız kalınca, şehir hâlâ şehir mi?