Barajlarımızın Yüzeyinde Yeşil Enerji
Türkiye'nin enerji geleceği için atılan önemli adımlardan biri, Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü'nün yeni Yüzer Güneş Enerji Santralleri (Yüzer GES) yönetmeliği ile resmileşti.
Bu yönetmelik, baraj gölleri, suni göller ve kanallarımızın yüzeylerini elektrik üretimi için kullanıma açmanın kurallarını belirliyor.
Artık su kaynaklarımız hem su depolayacak hem de güneşten elektrik üretecek.
Peki, bu yönetmeliğin temel amacı ve getirdikleri nelerdir?
Su Yüzeylerini Nasıl Kiralayacağız? (Öncelik Kimde?)
DSİ, baraj ve kanalların su yüzeylerini kiralamak isteyen şirketler veya kurumlar için açık bir yol haritası çiziyor.
Yönetmelik, başvurularda net bir öncelik sırası belirliyor:
En Öncelikli:
Sulama tesislerinin kendi enerji ihtiyacını karşılamak için kuracağı GES'ler (DSİ ve Sulama Birlikleri).
Onlar için yüzey kullanımı bedelsiz.
İkinci Sırada:
Mevcut hidroelektrik santrallere (HES) destek olacak şekilde kurulacak yardımcı kaynak GES'ler.
Diğerleri:
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) kapsamında büyük ihalelerle kurulacak tesisler ve belediyelerin kendi sınırları içindeki projeleri.
Yani öncelik, su kaynaklarını yönetenlerin ve mevcut enerji tesislerinin verimini artıracak projelerin.
Kiralama Süresi, Ücreti ve Güvenlik
Yüzer GES kuracak olan tüzel kişilerin DSİ ile Kiralama Sözleşmesi imzalaması gerekiyor.
Süre:
Lisanslı tesisler (YEKA, Yardımcı Kaynak) için süre, elektrik üretim lisansının sonuna kadar geçerli.
Lisanssız tesisler (Belediyeler, Sulama Birlikleri hariç) ise en fazla 10 yıl kiralama yapabilir ve bu süre iki kez onar yıl uzatılabilir.
Kira Bedeli: Kira, sadece kullanılan alanın metrekaresine göre değil; tesisin kurulu gücü, üreteceği yıllık enerji miktarı ve piyasa takas fiyatları gibi değişkenlere göre özel formüllerle hesaplanıyor.
Bu, kiralamanın sadece yüzey kullanımına değil, potansiyel enerji üretimine de bağlı olduğunu gösteriyor.
Ücretler her yıl enflasyon (TÜFE) oranında güncellenecek.
Teminat Zorunluluğu:
Projeyi üstlenen firmalar, taahhütlerini yerine getireceklerine dair, tesisin kurulu gücüne göre belirlenen bir tutarda Teminat sunmak zorunda.
Bu teminat, kiralanan sahanın sözleşme sonunda temizlenerek ilk haline getirilmesini garanti altına alıyor.
Aksi takdirde teminat gelir kaydediliyor.
Kısıtlamalar:
Her Yüzeye GES Kurulur Mu?
Yönetmelik, baraj güvenliğini ve suyun kullanım amacını korumak için ciddi kısıtlamalar getiriyor:
Yasak Alanlar:
Baraj seddesine kuş uçuşu 300 metreden daha yakın mesafede (regülatörlerde 100 metre) hiçbir faaliyet yapılamaz.
Maksimum Alan:
Bir rezervuarın su yüzeyinin en fazla %10'u Yüzer GES adaları için kullanılabilir.
Bu kısıtlama, suyun buharlaşma, doğal yaşam ve diğer kullanımlarına zarar vermemek için kritik.
Su Kalitesi:
Su ile temas edecek tüm malzemelerin, su kalitesini bozmayacağına dair uluslararası standartlara (BS 6920 gibi) uygun olması zorunlu.
Panellerin temizliği sadece saf su veya rezervuar suyu ile yapılacak, kimyasal kullanımına izin verilmeyecek.
Ada Boyutları:
Her bir Yüzer GES adası 10 hektardan büyük olamaz ve adalar arasında en az 30 metre mesafe bırakılmalıdır.
Sorumluluk Tamamen Yüklenicide
Yönetmeliğin altını çizdiği en önemli nokta, tüm sorumluluğun projeyi yürüten tüzel kişide olmasıdır.
Üretimin beklenenden az olması, teknik aksaklıklar veya iş güvenliği tedbirleri nedeniyle oluşacak her türlü olumsuz sonuçtan DSİ sorumlu tutulamaz.
Kira süresi bittiğinde ise saha, tüm tesisattan arındırılarak temiz bir şekilde DSİ'ye teslim edilmek zorundadır.
Bu yönetmelik, su kaynaklarının çok amaçlı kullanımına geçişin en somut örneğidir.
Hem su güvenliğimizi koruyarak hem de yenilenebilir enerji üretimimizi artırarak geleceğe yönelik önemli bir adım atılmıştır.
